Jarohatlar profilaktikasi
Odatda aytilmaydigan narsani darhol aytamiz: tana tarkibi tahlili jarohatlarni bashorat qilmaydi. Prospektiv xavf modellarida tana tarkibi ko'rsatkichlari bashoratchilar orasida qolmaydi. Uning bu vazifadagi roli boshqacha — va u jarohatdan ancha oldin, sportchi hali sog'lom bo'lganda boshlanadi.
O'lchov haqiqatan qayerda yordam beradi
Jarohatdan keyin sportga qaytish standarti — oyoq-qo'llar simmetriyasi indeksi: shikastlangan tomon ko'rsatkichi sog'lomning 90% iga yetishi kerak. Bu mezonning muammosi shundaki, u nisbat bo'lib, maxraj ham o'zgaradi: sog'lom oyoq reabilitatsiya oylarida detrenirovka bo'ladi.
Bundan o'lchovning rolini belgilaydigan amaliy xulosa kelib chiqadi: tomonlarni bir-biri bilan emas, sportchini uning jarohatdan oldingi o'z qiymatlari bilan solishtirish kerak. Buning uchun dastlabki ma'lumotlar kerak — ya'ni hamma sog'lom paytda butun jamoani o'lchash.
34%
barcha testlar bo'yicha 90% simmetriya normativini bajargan sportchilar jarohatdan oldingi o'z ko'rsatkichlarining 90% iga yetmagan — mezon bajarilgan, tiklanish esa yo'q.1
O'lchov bu vazifada aynan nima beradi
Tomonlar nisbati ikki tomonlama yo'qotishni yashiradi
Barcha ko'rsatkichlar bo'yicha ≥90% simmetriya normatividan o'tgan sportchilarning 34,3% ida natija jarohatdan oldingi o'z qiymatlarining 90% iga yetmagan. Takroriy jarohat prognozi uchun simmetriya indeksining sezgirligi jarohatgacha bo'lgan daraja bilan solishtirgandagi 0,82 ga qarshi 0,27 ni tashkil qilgan.1 Nisbat ikkala tomon ham pasayganda aldaydi.
Dastlabki ma'lumotlarni oldindan to'plash kerak
Sportchini o'zi bilan solishtirish faqat «gacha» o'lchovlari bo'lgandagina mumkin. Bu tez usul foydasiga asosiy dalil: mavsumoldi yig'ilishida butun jamoani o'lchash bitta mashg'ulotni oladi va har bir jarohatda qaytiladigan bazani yaratadi.
Mushaklar dastlabki kunlarda ketadi
Harakatsizlikda son mushaklari hajmi ikkinchi kunga borib 1,7% ga va yettinchi kunga 5,5% ga pasaygan.2 Hech kim ikkinchi kuni MRT qilmaydi — nurlanish yuklamasisiz tana tarkibi o'lchovini esa hatto har kuni takrorlash mumkin. Reabilitatsiyada muntazamlik bir martalik o'lchov aniqligidan muhimroq.
Qarorni asbob qabul qilmaydi
Takroriy jarohat xavfining 84% ga kamayishini alohida test emas, ruxsat mezonlari majmuasiga rioya qilish bergan: mezonlarni bajarmaganlarning 38,2% i takroriy jarohat olgan, bajarganlarning esa 5,6% i.3 O'lchov bu qoidaga yana bir obyektiv kirish qo'shadi.
Usul haqida — halol va muhim. Tana tarkibi tahlili yuklamalarga ruxsat testi emas: takroriy jarohatlar haqidagi barcha ma'lumotlar izokinetik dinamometriya va funksional testlarda olingan, tana tarkibi esa bu modellarda ishtirok etmaydi. Bundan tashqari, bioimpedans oyoq-qo'llararo farqlarga DXA ga qaraganda kamroq sezgir — bevosita taqqoslashda u DXA ma'lumotlari bo'yicha 12 ta sportchiga qarshi 2 ta sportchida assimetriyani aniqlagan.4 Shuning uchun to'g'ri ifoda — «aniq sportchining mushak massasi dinamikasi uning o'z bazasiga nisbatan», «asbob xavfli assimetriyani aniqlaydi» emas.
Bu turli sport turlarida qanday ko'rinadi
Futbol
O'yinchilarning mavjudligi jadvaldagi o'rin bilan bog'liq; asosiy vazifa — mavsum boshlanishidan oldin butun tarkib bo'yicha dastlabki ma'lumotlar.
Tennis
Bu yerda ishchi tomon assimetriyasi qonuniy: uning kattaligi emas, aniq sportchidagi nisbatning o'zgarishi muhim.
Beysbol
Uloqtiruvchi va ishchi bo'lmagan qo'l farqi — xavf ko'rsatkichi emas, yuklamaga moslashuv: jarohat bilan bog'liqlik aniqlanmagan.
Snoubord
Yuqori oyoq-qo'llar jarohatlarining yuqori ulushi: immobilizatsiyadan keyin segmentlar bo'yicha qo'l mushak massasining qaytishi kuzatiladi.
Natijalar varaqasida nimaga qarash kerak
InBody 770S natijalar varaqasi · «Tana tarkibi»
Bu klubga nima beradi
0,27 vs 0,82
takroriy jarohat prognozining sezgirligi: tomonlar simmetriyasi indeksi sportchining o'z jarohatgacha bo'lgan darajasi bilan solishtirishga qarshi.1
60 s
bitta sportchiga — mavsumoldi yig'ilishida butun tarkibni o'lchash bitta mashg'ulotni oladi va dastlabki ma'lumotlar bazasini yaratadi.
0 mZv
nurlanish yuklamasi: rentgen usullaridan farqli o'laroq, o'lchovlarni butun reabilitatsiya davomida takrorlash mumkin.
Izoh: tana tarkibi tahlili jarohatlarni bashorat qilmaydi va yuklamalarga ruxsat testi emas. U shifokor va murabbiylar shtabi qabul qiladigan qarorga qo'shimcha obyektiv kirish bo'lib xizmat qiladi.
Bu ma'lumotlar bilan qanday ishlashni tavsiya qilamiz
- Natija — avval sportchiga — tana tarkibi haqidagi ma'lumotlar tibbiy axborotga tegishli: sportchi ularni birinchi bo'lib ko'radi va yana kim kirish huquqiga ega bo'lishini hal qiladi.
- Reyting va qiyosiy jadvallarsiz — xalqaro tavsiyalar tana tarkibini umumiy yig'ilishlarda muhokama qilish va sportchilarni reytinglarga tizishni bevosita maslahat bermaydi.
- Foizlar o'rniga kilogrammlar — yog' va yog'siz massaning kilogrammdagi o'zgarishi muhokamada «yog' foizi» dan ko'ra ma'lumotliroq va xavfsizroq.
- Yagona «ideal» ko'rsatkich mavjud emas — xalqaro ekspert guruhlari bevosita ko'rsatadi: maqsad qo'yish va hukm chiqarish uchun massa yoki yog' massasining yagona qiymati yo'q. Mo'ljal — sportchining shaxsiy dinamikasi.
- Bitta asbob, bitta protokol — asboblar va usullar bir-birini almashtirmaydi: faqat bitta qurilmada bir xil sharoitda (ertalab, och qoringa, mashg'ulotdan oldin) o'tkazilgan o'lchovlarni solishtirish to'g'ri.
Manbalar
- 1.Wellsandt E., Failla M.J., Snyder-Mackler L. Limb Symmetry Indexes Can Overestimate Knee Function After Anterior Cruciate Ligament Injury. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 2017;47(5):334–338. Izokinetik dinamometriya va funksional testlar bilan baholash. manba
- 2.Kilroe S.P. et al. Temporal Muscle-specific Disuse Atrophy during One Week of Leg Immobilization. Medicine & Science in Sports & Exercise, 2020;52(4):944–954. MRT usuli bilan baholash. manba
- 3.Grindem H. et al. Simple decision rules can reduce reinjury risk by 84% after ACL reconstruction: the Delaware-Oslo ACL cohort study. British Journal of Sports Medicine, 2016;50(13):804–808. manba
- 4.Esco M.R. et al. Comparison of total and segmental body composition using DXA and multifrequency bioimpedance in collegiate female athletes. Journal of Strength and Conditioning Research, 2015;29(4):918–925. manba
Ishonch bildirsa bo'ladigan texnologiya
InBody ning ilg'or bioimpedans tahlili texnologiyasi butun dunyo bo'ylab 8 000 dan ortiq klinik tadqiqotda tasdiqlangan va eng aniqlaridan biri deb tan olingan. DEXA bilan solishtirganda InBody ambulator bemorlarda yog'siz tana massasi va yog' foizini o'lchashning oltin standarti bilan yuqori korrelyatsiyani ko'rsatadi.
Ilmiy nashrlar va tadqiqotlar
